अष्टलक्ष्मी स्तोत्र | Ashtalakshmi Stotra in Hindi Lyrics
अष्टलक्ष्मी स्तोत्र
Ashtalakshmi Stotra in Hindi
॥आदिलक्ष्मि॥
सुमनस वन्दित सुन्दरि माधवि, चन्द्र सहोदरि हेममये
मुनिगणमण्डित मोक्षप्रदायनि, मञ्जुळभाषिणि वेदनुते ।
पङ्कजवासिनि देवसुपूजित, सद्गुण वर्षिणि शान्तियुते
जय जय हे मधुसूदन कामिनि, आदिलक्ष्मि सदा पालय माम् ॥ 1 ॥
॥धान्यलक्ष्मि॥
अहिकलि कल्मषनाशिनि कामिनि, वैदिकरूपिणि वेदमये
क्षीरसमुद्भव मङ्गलरूपिणि, मन्त्रनिवासिनि मन्त्रनुते ।
मङ्गलदायिनि अम्बुजवासिनि, देवगणाश्रित पादयुते
जय जय हे मधुसूदन कामिनि, धान्यलक्ष्मि सदा पालय माम् ॥ 2 ॥
॥धैर्यलक्ष्मि॥
जयवरवर्णिनि वैष्णवि भार्गवि, मन्त्रस्वरूपिणि मन्त्रमये
सुरगणपूजित शीघ्रफलप्रद, ज्ञानविकासिनि शास्त्रनुते ।
भवभयहारिणि पापविमोचनि, साधुजनाश्रित पादयुते
जय जय हे मधुसूधन कामिनि, धैर्यलक्ष्मी सदा पालय माम् ॥ 3 ॥
॥गजलक्ष्मि॥
जय जय दुर्गतिनाशिनि कामिनि, सर्वफलप्रद शास्त्रमये
रधगज तुरगपदाति समावृत, परिजनमण्डित लोकनुते ।
हरिहर ब्रह्म सुपूजित सेवित, तापनिवारिणि पादयुते
जय जय हे मधुसूदन कामिनि, गजलक्ष्मी रूपेण पालय माम् ॥ 4 ॥
॥सन्तानलक्ष्मि॥
अहिखग वाहिनि मोहिनि चक्रिणि, रागविवर्धिनि ज्ञानमये
गुणगणवारिधि लोकहितैषिणि, स्वरसप्त भूषित गाननुते ।
सकल सुरासुर देवमुनीश्वर, मानववन्दित पादयुते
जय जय हे मधुसूदन कामिनि, सन्तानलक्ष्मी त्वं पालय माम् ॥ 5 ॥
॥विजयलक्ष्मि॥
जय कमलासनि सद्गतिदायिनि, ज्ञानविकासिनि गानमये
अनुदिनमर्चित कुङ्कुमधूसर, भूषित वासित वाद्यनुते ।
कनकधरास्तुति वैभव वन्दित, शङ्कर देशिक मान्य पदे
जय जय हे मधुसूदन कामिनि, विजयलक्ष्मी सदा पालय माम् ॥ 6 ॥
॥विद्यालक्ष्मि॥
प्रणत सुरेश्वरि भारति भार्गवि, शोकविनाशिनि रत्नमये
मणिमयभूषित कर्णविभूषण, शान्तिसमावृत हास्यमुखे ।
नवनिधिदायिनि कलिमलहारिणि, कामित फलप्रद हस्तयुते
जय जय हे मधुसूदन कामिनि, विद्यालक्ष्मी सदा पालय माम् ॥ 7 ॥
॥धनलक्ष्मि॥
धिमिधिमि धिंधिमि धिंधिमि-धिंधिमि, दुन्दुभि नाद सुपूर्णमये
घुमघुम घुङ्घुम घुङ्घुम घुङ्घुम, शङ्खनिनाद सुवाद्यनुते ।
वेदपूराणेतिहास सुपूजित, वैदिकमार्ग प्रदर्शयुते
जय जय हे मधुसूदन कामिनि, धनलक्ष्मि रूपेणा पालय माम् ॥ 8 ॥
Ashtalakshmi Stotra in English
Adhilakshmi
Sumanasa vandhitha, Sundari madhavi Chandra sahodhari hemamaye,
Munigana manditha, moksha pradhayini , manjula bhashini, veda nuthe|
Pankaja vasini deva supoojitha sadguna varshani, santhiyuthe,
Jaya jaya hey madhusoodhana kamini Adhilakshmi sada palaya maam ||1||
Dhanyalakshmi
Ayi kali kalmasha nasini, kamini, Vaidhika roopini, veda maye,
Ksheera samudhbhava mangala roopini, Manthra nivasini, manthranuthe,
Mangala dhayini, ambuja vasini, deva ganarchitha padayuthe|
Jaya jaya he madhusoodhana kamini Dhanyalakshmi sada palaya maam ||2||
Dhairyalakshmi
Jaya vara varnani, vaishnavi, Bhargavi, manthra swaroopini, manthra maye,
Suragana poojitha seegra phala pradha , gnana vikasini, sasthranuthe|
Bhava bhaya harini, papa vimochini, Sadu janarchitha pada yuthe
Jaya jaya he madhusoodhana kamini Dhairyalakshmi sada palaya maam||3||
Gajalakshmi
Jaya jaya durgati nāśini kāmini, sarvaphalaprada śāstramaye
Radhagaja turagapadāti samāvṛta, parijana maṇḍita lokanute |
Harihara brahma supūjita sevita, tāpa nivāriṇi pādayute
Jaya jayahe madhusūdana kāmini, gajalakṣmī rūpeṇa pālaya mām || 4 ||
Santānalakṣmi
Ayikhaga vāhini mohini cakriṇi, rāgavivardhini ṅñānamaye
guṇagaṇavāradhi lokahitaiṣiṇi, saptasvara bhūṣita gānanute |
sakala surāsura deva munīśvara, mānava vandita pādayute
jaya jayahe madhusūdana kāmini, santānalakṣmī paripālaya mām || 5 ||
Vijayalakṣmi
Jaya kamalāsini sadgati dāyini, ṅñānavikāsini gānamaye
Anudina marcita kuṅkuma dhūsara, bhūṣita vāsita vādyanute |
Kanakadharāstuti vaibhava vandita, śaṅkaradeśika mānyapade
Jaya jayahe madhusūdana kāmini, vijayalakṣmī paripālaya mām || 6 ||
Vidyālakṣmi
Praṇata sureśvari bhārati bhārgavi, śokavināśini ratnamaye
Maṇimaya bhūṣita karṇavibhūṣaṇa, śānti samāvṛta hāsyamukhe |
Havanidhi dāyini kalimalahāriṇi, kāmita phalaprada hastayute
Jaya jayahe madhusūdana kāmini, vidyālakṣmī sadā pālaya mām || 7 ||
Dhanalakṣmi
Dhimidhimi dhindhimi dhindhimi-dindhimi, dundhubhi nāda supūrṇamaye
Ghumaghuma ghuṅghuma ghuṅghuma ghuṅghuma, śaṅkha nināda suvādyanute |
Veda pūrāṇetihāsa supūjita, vaidika mārga pradarśayute
Jaya jayahe madhusūdana kāmini, dhanalakṣmi rūpeṇā pālaya mām || 8 ||
How to chant Ashtalakshmi Stotra
अष्टलक्ष्मी स्तोत्र से संबंधित अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
1. अष्टलक्ष्मी स्तोत्र क्या है?
अष्टलक्ष्मी स्तोत्र देवी लक्ष्मी के आठ प्रमुख स्वरूपों की स्तुति में रचित भक्तिमय स्तोत्र है। इन स्वरूपों को सामान्यतः आदि लक्ष्मी, धन लक्ष्मी, धान्य लक्ष्मी, गज लक्ष्मी, संतान लक्ष्मी, वीर लक्ष्मी, विजय लक्ष्मी और विद्या लक्ष्मी के नाम से जाना जाता है। प्रत्येक स्वरूप जीवन की किसी विशेष समृद्धि, जैसे धन, अन्न, ज्ञान, साहस, संतान, सफलता और आध्यात्मिक संतोष का प्रतीक माना जाता है। भक्त इस स्तोत्र का पाठ जीवन में संतुलित समृद्धि और माता लक्ष्मी की कृपा की प्रार्थना करते हुए करते हैं।
2. अष्टलक्ष्मी स्तोत्र का पाठ कैसे करना चाहिए?
पाठ से पहले स्नान करके स्वच्छ वस्त्र पहनें और पूजा स्थान को साफ करें। माता लक्ष्मी की तस्वीर या अष्टलक्ष्मी के चित्र को स्वच्छ चौकी पर स्थापित करके घी का दीपक और धूप जलाएँ। माता को चंदन, कुमकुम, अक्षत, कमल या अन्य ताजे पुष्प अर्पित करें। भगवान गणेश और माता लक्ष्मी का स्मरण करने के बाद स्तोत्र का शांत और स्पष्ट उच्चारण करें। पाठ के अंत में अपनी आय, ज्ञान, परिवार और संसाधनों का सदुपयोग करने की प्रार्थना करें तथा आरती करके प्रसाद वितरित करें।
3. अष्टलक्ष्मी स्तोत्र का पाठ कब करना चाहिए?
अष्टलक्ष्मी स्तोत्र का पाठ किसी भी दिन सुबह या शाम श्रद्धापूर्वक किया जा सकता है। शुक्रवार का दिन देवी लक्ष्मी की पूजा के लिए विशेष रूप से प्रचलित है। दीपावली, धनतेरस, शरद पूर्णिमा, वरलक्ष्मी व्रत और नवरात्रि जैसे शुभ अवसरों पर भी इसका पाठ किया जाता है। नए व्यापार, नौकरी, शिक्षा या पारिवारिक कार्य की शुरुआत पर भी भक्त माता का आशीर्वाद प्राप्त करने के लिए स्तोत्र पढ़ सकते हैं। नियमित पाठ के लिए एक निश्चित और शांत समय चुनना अधिक उपयोगी रहता है।
4. अष्टलक्ष्मी स्तोत्र पढ़ने से क्या लाभ माने जाते हैं?
धार्मिक मान्यता के अनुसार अष्टलक्ष्मी स्तोत्र का पाठ धन, अन्न, ज्ञान, साहस, संतान-सुख, सफलता और पारिवारिक समृद्धि के लिए माता का आशीर्वाद माँगने का माध्यम है। नियमित पाठ मन को एकाग्र करने, कृतज्ञता विकसित करने और उपलब्ध संसाधनों के प्रति जिम्मेदार बनने की प्रेरणा दे सकता है। इसका गहरा संदेश केवल भौतिक धन प्राप्त करना नहीं, बल्कि ज्ञान, स्वास्थ्य, सदाचार, धैर्य और संतोष जैसी समृद्धियों को भी जीवन में महत्त्व देना है।
5. अष्टलक्ष्मी को क्या अर्पित करना चाहिए?
अष्टलक्ष्मी पूजा में कमल, गुलाब या अन्य ताजे पुष्प, कुमकुम, हल्दी, अक्षत, चंदन, नारियल, पान, सुपारी और मौसमी फल अर्पित किए जा सकते हैं। भोग में खीर, मिश्री, हलवा, केसरयुक्त मिठाई, दूध से बने पकवान या घर में बना सात्त्विक प्रसाद चढ़ाया जा सकता है। पूजा में स्वच्छ जल और घी का दीपक भी अर्पित किया जाता है। सभी सामग्री उपलब्ध न होने पर दीपक, जल, पुष्प, फल और श्रद्धापूर्वक की गई प्रार्थना सरल पूजा के लिए पर्याप्त मानी जाती है।
Frequently Asked Questions About Ashtalakshmi Stotra
1. What is Ashtalakshmi Stotra?
Ashtalakshmi Stotra is a devotional hymn dedicated to the eight principal forms of Goddess Lakshmi. These forms are commonly known as Adi Lakshmi, Dhana Lakshmi, Dhanya Lakshmi, Gaja Lakshmi, Santana Lakshmi, Veera Lakshmi, Vijaya Lakshmi and Vidya Lakshmi. Each form represents a different kind of prosperity, including wealth, food, knowledge, courage, family well-being, success and spiritual contentment. Devotees recite the Stotra while seeking balanced prosperity and the blessings of Goddess Lakshmi.
2. How should Ashtalakshmi Stotra be recited?
Bathe, wear clean clothes and clean the place of worship before beginning. Place an image of Goddess Lakshmi or the eight forms of Ashtalakshmi on a clean platform and light a ghee lamp and incense. Offer sandalwood paste, Kumkum, Akshat, lotus flowers or other fresh flowers. After remembering Lord Ganesha and Goddess Lakshmi, recite the complete Stotra slowly and clearly. Conclude with a prayer to use wealth, knowledge and other resources responsibly, perform Aarti and distribute Prasad.
3. When should Ashtalakshmi Stotra be recited?
Ashtalakshmi Stotra may be recited on any day during morning or evening worship. Friday is especially associated with the worship of Goddess Lakshmi. It is also commonly recited during Diwali, Dhanteras, Sharad Purnima, Varalakshmi Vrat and Navratri. Devotees may read it before beginning a new business, job, academic activity or important family undertaking. For regular worship, choose a fixed and peaceful time when the recitation can be completed without interruption.
4. What are the benefits of reciting Ashtalakshmi Stotra?
According to devotional belief, Ashtalakshmi Stotra is recited to seek blessings for wealth, food, knowledge, courage, family happiness, success and overall prosperity. Regular recitation may encourage concentration, gratitude and responsible use of available resources. Its deeper message is that prosperity is not limited to money; wisdom, health, good conduct, patience and contentment are also important forms of abundance.
5. What should be offered to Ashtalakshmi?
Devotees may offer lotus flowers, roses or other fresh flowers, Kumkum, turmeric, Akshat, sandalwood paste, coconut, betel leaves, betel nuts and seasonal fruits. Kheer, Mishri, Halwa, saffron-flavoured sweets, milk-based dishes or homemade Satvik food may be offered as Bhog. Clean water and a ghee lamp are also commonly included in the worship. When elaborate materials are unavailable, a lamp, water, flowers, fruit and a sincere prayer are considered sufficient for simple worship.
